ABD ile İran arasında Umman’ın arabulucuğunda salı günü İsviçre’nin başkenti Cenevre’de düzenlenen müzakerelerin 2’nci turunun ardından taraflardan ‘anlaşma yoluna girildiğine’ dair olumlu açıklamalar yapılsa da savaş tansiyonu bir anda yeniden yükseldi. ABD medyası Washington’ın bu hafta sonu bile İran’ı vurabileceğini iddia ederken ABD’li televizyon kanalları CNN ve CBS Amerikan ordusunun saldırı için hazır olduğunu ancak Başkan Donald Trump’ın henüz nihai kararı vermediğini öne sürdü. Uzmanlar ise olası bir savaşta ilk gün yapılması muhtemel saldırılara dair senaryolarını paylaşmaya başladı.

SİYASİ VE ASKERİ SUİKASTLAR

Hürriyet'ten Necdet Burak ÖZYURT'un haberine göre ABD’nin Ortadoğu’daki hava gücünün yoğunluğunun Irak Savaşı’nı başlatan 2003 işgalinden bu yana en yüksek noktaya ulaştığının altını çizen Wall Street Journal gazetesi (WSJ), Pentagon yetkililerinin Başkan Trump’a, rejimi devirmek amacıyla çok sayıda siyasi ve askeri liderin öldürülmesi de dahil olmak üzere saldırı seçenekleri hakkında bilgilendirmede bulunduğunu aktardı. Suikastları nükleer ve balistik füze tesislerinin imha edilmesi izliyor. Üst düzey güvenlik görevlilerinin cumartesi günü itibarıyla ABD’nin bölgedeki askeri varlığının İran’ı vurmaya yeterli olacağını ilettiğini belirten WSJ, saldırıların rejim düşene kadar devam ettirilebileceğini kaydetti. Haberde nükleer ve füze tesislerine karşı bir hava harekatının planlandığına da yer verildi.

HÜRMÜZ VE HARK ADASI

Bazı uzmanlar ABD’nin ilk olarak dünya petrol sevkiyatının yüzde 30’u (günde 18-20 milyon varil) ve LNG (Sıvılaştırılmış Doğalgaz) ticaretinin de yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini de sağlamak isteyebileceğine işaret ediyor. Bu çerçevede Hürmüz’ün çevresinde bulunan savunma tesislerinin imhası, Washington’ın ilk gün saldırı senaryoları arasında yer alabilir. Diğer bir olası hedef ise İran’ın enerji üssü diyebileceğimiz en önemli stratejik bölgesi Basra Körfezi’nde yer alan Hark Adası’nda kurduğu petrol tesisleri. İran’ın petrol ihraç etme kapasitesinin en kritik noktalarından biri olan ada, devlete ait İran Ulusal Petrol Şirketi (NIOC) tarafından kurulan devasa petrol depolama tanklarına ev sahipliği yapıyor. Ada ayrıca İran’ın en büyük petrol ihracat terminaline de sahip.

HAFTALARCA SÜREBİLİR

Axios’un haberine göre ise saldırıların İsrail ile İran arasında haziran ayındaki 12 günlük savaştan çok daha kapsamlı, haftalarca sürecek savaş benzeri bir askeri harekât kapsamında olması bekleniyor. Son üç günde ABD’nin Ortadoğu’da ciddi bir ‘hava şemsiyesi’ kurduğu, bu hazırlığın tek gecelik sınırlı bir hamleden çok daha uzun süreli bir operasyon kapasitesine işaret ettiği belirtildi. ABD’nin son üç günde bölgedeki üslerine 48 tane F-16, 18 tane F-35, 12 tane F-22, 6 tane AWACS havadan komuta ve kontrol uçağı ve 40 tane de tanker uçağının ulaştığı değerlendiriliyor. Uzmanlara göre taraflar arasında anlaşma sağlanması olası görünmüyor. ABD’li yetkililere göre Cenevre’deki görüşmelerde görüş ayrılıkları son derece derindi ve bunların aşılması beklenmiyor.

İSRAİL İÇİN HAZIRLIK

ABD’nin askeri hazırlıklarının arkasındaki tek motivasyon saldırı değil. F-15 savaş uçaklarının bölgede artan varlığı, USS Abraham Lincoln uçak gemisi ve taarruz grubunun ocak ayının sonunda Ortadoğu’da konuşlanması ve Karayipler’de konuşlu uçak gemisi USS Gerald R. Ford ve beraberindeki gemilerin Ortadoğu’ya doğru hareket etmesinin sebebinin füze ve radar sistemleriyle İsrail’e yönelik olası hava saldırılarını engellemek olduğu değerlendiriliyor. Zira İran’ın uzun menzilli hipersonik füzelerinin İsrail için ciddi tehlike yaratabileceği biliniyor. İran daha önce bir savaş durumunda ABD’nin bölgedeki üslerini hedef alacağını ilan etmiş, Hamaney Amerikan uçak gemilerini batırma tehdidinde bulunmuştu. Olası bir çatışmada ABD İran’ı hedef alırken İsrail’i de saldırılardan korumak için iki cephede savaşmak zorunda kalacak.

TRUMP: DİEGO GARCİA’DAN VURURUZ

ABD’nin İran’a olası saldırısı için geri sayım sürerken ABD Başkanı Donald Trump son açıklamasında Hint Okyanusu’nda bulunan Chagos Takımadaları’nın en büyüğü olan Diego Garcia adasını işaret etti. “İran ile anlaşma olmazsa, son derece istikrarsız ve tehlikeli bir rejimin olası bir saldırısını önlemek için ABD’nin Diego Garcia’yı kullanması gerekebilir” ifadelerini kullanan Trump, İngiltere’nin de kesinlikle “Diego Garcia’nın kontrolünü kaybetmemesi” gerektiğini vurguladı. Ancak diğer yandan, İngiliz yayın kuruluşu BBC, İngiliz hükümetinin ABD’ye İran’ı vurması için Diego Garcia’yı kullanmasına izin vermediğini iddia etti.

Adada ABD’nin stratejik öneme sahip askeri bir üssü var. ABD geçen yıl 6 tane B2 hayalet bombardıman uçağını bu üsse konuşlandırmıştı. İngiltere, 2025 yılında imzalanan anlaşmaya göre Diego Garcia’yı Morityus’a devredecek, ancak bir kira sözleşmesi ile adadaki askeri üssün kontrolünü 99 yıl için elinde tutacak. Trump, daha önce İngiltere’nin Diego Garcia Üssü’nün de bulunduğu Chagos Adaları’nı, uluslararası mahkemelerin ve BM Genel Kurulu’nun kararı doğrultusunda iade kararını ‘aptallık’ ve ‘zayıflık’ sözleriyle eleştirmişti.

USS Abraham Lincoln uçak gemisi filosu haftalardır bölgede konuşlandırılmış durumda.