Türk parlamenterlerin, Kürtlerin kültürel hakları hakkında Ankara’nın son yıllarda attığı yasal, politik ve sosyal adımların memnuniyetle karşılanmasına ilişkin sundukları önerge de oy çoğunluğuyla kabul gördü.

Parlamenterler Meclisi’nin tavsiye niteliği taşıyan kararında, Ankara’dan Kürtlerin kültürel hakları konusunda ek adımlar atması da talep ediliyor. Bu adımlar arasında, Türkiye’nin Avrupa Azınlık ve Bölgesel Diller Şartını imzalayıp onaylaması, Kürtçe öğrenim görebilme olanağı yaratılması, üniversitelerde Kürtçe dil ve edebiyat dersleri verilmesi, Kürt ailelerin mevcut dil öğrenim olanakları hakkında bilgilendirilmesi, Türkiye’de Kürt kültürünün tanıtımını sağlayacak merkezlerin kurulması ve Kürt kültür derneklerinin resmen tanınması ve desteklenmesi de bulunuyor.

Oylama öncesi genel kurulda yapılan oturumda söz alan İskoçyalı raportör Lord Russell-Johnston, Türkiye’yi Kürtlerin yoğun olarak yaşadıkları tek demokratik ülke olarak tanımladı ve son zamanlarda kültürel hakları konusunda atılan adımların övdü. İskoç parlamenter, Kürtlerin kültürel hakları konusunda İsviçre, İsveç veya İspanya’nın kendi azınlıklarına tanıdığı hakların ötesinde bir hak taleplerinin bulunmadığını da söyledi.

Oturumda söz alan AKPM Türk heyeti başkanı Murat Mercan ise Türk hükümetinin Kürtlerin kültürel hakları konusunda attığı adımlara işaret etti. Turgut Özal’ı ima ederek Türkiye’nin geçmişte Kürt kökenli bir cumhurbaşkanı olduğuna dikkat çeken Mercan, Turgut Özal’ın yeğeni İbrahim Özal’ın Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi üyesi sıfatıyla o anda salonda olduğunu hatırlattı.

Raporun doğrudan yaptırımı olmasa da, Kürt sorununa Avrupa’nın yaklaşımı konusunda genel bir fikir vermesi açısından önem taşıyor. Alınan kararın AB Komisyonu’nun kasım ayında yayımlayacağı Türkiye ilerleme raporuna yansıyabileceği de söyleniyor.

Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi 2004 yılında Türkiye hakkındaki politik denetim sürecini koşullu olarak kapatırken Ankara’dan Avrupa Azınlık ve Bölgesel Diller Şartı’nı imzalamasını ve azınlık olarak kabul ettiği Kürtlerin kültürel haklarını tanımasını istemişti.

RAPORDA NELER VAR

• Raporun açıklama bölümü gerçek bir tarih dersini andırıyor. Amerikalı ve Avrupalı uzmanların araştırmalarına dayandırılan bu bölümde, Kürt etnik kimliği, dili, edebiyatı ve tarihi konusunda ayrıntılı bilgiler aktarılıyor. Bu bilgiler arasında, Kürtlerin, 5 ve 12'inci yüzyıllar arasında Hıristiyanlarla çevrili yaşamış olmalarına rağmen, Musevilikten daha fazla ve kalıcı etkilendiklerine dair veri de var. Raporda, Türk ve Kürtlerin de çoğu zaman birbirleriyle karıştıkları ve birbirlerine asimile olduklarını anlatılıyor. Günümüz Türkiye'sinde PKK ile "hatalı" mücadele edildiğine ilişkin ifadelere de yer verilen raporda, "Türk makamları, dışlayıcı tavırlarıyla, mücadele ettikleri Kürt ayrılıkçılığını beslediler, bu da Kürtlere, Türklere ve tüm ülkeye çok pahalıya mal oldu" yorumu yapılıyor. Buna karşılık 2004 yılından bu yana durumun değişmeye başladığı, ancak değişikliklerin yetersiz kaldığı vurgulanıyor. Değişim sürecinin devamı için Avrupa kurumları, Kürtler ve Kürt kültürünün muhafaza edilmesinden yana olan Türk vatandaşları Türk hükümetine baskı yapmaya çağrılıyor. Raporda Kürtlerin sayısı hakkında istatistikler de yer alıyor. Buna göre, Türkiye'de 12 ila 15 milyon, İran'da yaklaşık 8 milyon, Irak'ta 5 milyon, Suriye'de 1 ila 2 milyon, Batı Avrupa'da 1 milyon 300 bin, Afganistan'da 200 bin, Azerbaycan'da 150 bin, Lübnan'da 80 bin, Ermenistan'da 45 bin, Gürcistan'da 60 bin, Türkmenistan'da 40 bin, ABD'de 20 bin, Kanada'da ise 6 bin Kürt yaşıyor.