10 Aralık İnsan Hakları Günü nedeniyle zoom üzerinden Belirsizlik Çağında İnsan Hakları Semineri yapıldı. Selçuk Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden Prof.Dr. Nezir Akyeşilmen'in öncülüğünde gerçekleştirilen seminerin moderatörlüğünü Yıldırım Beyazıt Üniversitesi'nden Prof.Dr. Bilal Sambur yaptı. ODTÜ'den Prof.Dr. İhsan Dağı (Uluslararası İlişkilerde İnsan Hakları), İstanbul Medeniyet Üniversitesi ve Boston Üniversitesi'nden Doç.Dr. Murat Tümay (Dijital Dünya'da İnsan Hakları), Necmettin Erbakan Üniversitesi'nden Dr. Ayşe Yaşar  Ümütlü (İnsan Hakları Hukukunun Felsefesi) konuşmacı olarak katıldı ve soruları yanıtladı.
Akyeşilmen, insan haklarının temelinin "ahlaki" olduğunu vurgularken, insan haklarının ayrım ve fark ortaya koymadan eşit olarak tüm insanları kapsaması gerektiğine dikkat çekti ve insanlarının özünde eşitlik olduğunu anlattı.
NEURALİNK'İN İNSAN HAKLARI BOYUTU
Tümay ise, yeni çıkarılan Dezanformasyon Yasası'yla ilgili sorular üzerine, demokratik kültürün yerleştiği, uygulayıcı hukukçuların hak temelli yaklaşıma sahip olduğu ülkelerde dengeli şekilde uygulanabileceğini söyledi. Tümay, "Bu tür düzenlemelerin amacı aşacak şekilde etoplumu kontrol altında tutmak, ceza konusu yapmak şekilde sonuçları ortaya çıkabilir. halkın yanıltıcı bilgi denildiğinde buna kim karar vrecek. yanıltıcı bilgiye kim karar verecek. kötüye kullanma imkanı ortaya çıkarabiliyor. Doğru bir düzenleme olduğunu söyleyemeyiz" dedi. Elon Musk desteğiyle yürütülen Neuralink (beyne çip takılması) çalışmalarının insan hakları boyutunun ne olduğuna ilişkin soruya da, şu yanıtı verdi:
"İnsan otonomisini, iradesini bozacak çalışmalar kabul edilecek etik çalışmalar değildir. Ancak bu alanda teknolojik çalışmaların yapılması, bilimsel araştırmaların yapılmasının da önünde engel olmaması gekeri. Denge oluşturmak gerekir. Bu yöndeki çalışmaları devam etmeli, ama hukuksal düzenleme ihtiyacı vardır. Ne gibi düzenleme yapılacağı tartışılmalıdır. Çalışmaları engelleyici nitelikte olmamalıdır. Teknoloji kullanıldığında insan hakları açısından ortaya çıkabilecek problemlerin elimine edilmesi için hangi durumlarda sınırlandırılabileceği konusunda hukuksal düzenleme yapılmasının tartışılması gerekir"
ESTONYA'DA İNTERNETE ERİŞİM SİVİL HAK
Tümay, dijitalleşmeyle birlikte insan haklarında da yeni alanlar ortaya çıktığını, yeni haklar oluştuğunu, devletlerin bu ortamda zayıf hale geldiğini anlattı. Tümay, siber uzayda toplum özgürlüğünün, insan özgürlüğünün nasıl olacağı, kişisel verilerinin nasıl korunacağı, casusluk olayları, siber tehditler karşısında insan haklarının sınırlarının yeniden çizilmesi gerektiğine dikkat çekti. Tümay, "bilişim hakkı", "bioetik haklar" gibi yeni hakların ortaya çıktığını, genetik mümhmendizliği, gelecek nesil haklar, uzayın keşfi, siber uzay, bilişim hakkının 4.kuşak haklar olarak anılmaya başladığını anlattı. Tümay, "Bir hafta önce tanıtılan Chat GPT denilen program birçok meslekteki iş yapma modellerini tamamen değiştirecek. Bu programın kullanılarak yapay zeka ile  akademik makalenin bile yazılabildiğini görüyoruz" dedi.
Dünyada 4-5 milyara yakın internet kullanıcısı olduğunu internete erişimin artık bir insan hakkı olarak görülmeye başladığını anımsatan Tümay, Estonya'da internete erişimin sivil bir hak olarak kabul edildiğini, BM'nin de internete erişimin artık etkin rol oynadığını programlarında kabul etmeye başladığını belirtti. Tümay, efade özgürlüğünün bir alanı ve mecraı haline gelen internetin, artık erişim hakkı olması gerektiğinin tartışıldığını ifade etti.
AİHM KARARLARI VE BAĞLAYICILIK
Dağı ise, insan haklarının barışı sağlayıcı temel unsur olduğuna dikkat çekerek, "Normatif olarak insan haklarını karşı çıkmak zordur. Etik bir taleptir. İnsan gibi yaşamanın bir gereğidir. İnsan haklarının sağlanmasının sonucu barıştır. İnsan hakları yoksa çatışmalara dönüşen bir ortam yaratılır. Uluslararası sistem 2.Dünya Savaşı'ndan sonra normatif olarak insan hakları rejimini yaratmıştır" dedi. İnsan haklarının zeminini devletlerin inşaa ettiğini, ihlallerin de devletler tarafından gerçekleştirildiğine dikkat çeken Dağı, devletin bu durumunu engellemek için  devlet dışı örgüt ve yapılanmalara gidildiğini, uluslararası insan hakları örgütlerinin ayrıca dayanışmacı yapısının olduğunu da anımsattı.
Dağı, AİHM kararlarının iç hukukta üstün olarak kabul edilmesine rağmen, AİHM kararlarını devletlerin uygulamıyorum diyebildiğini, bu durumda üyeliklerin askıya alınmasının gündeme gelebildiğini, uluslararası sorunlarda bu nedenle bağlayıcılık yaratamadığını da anlattı.
GÜÇ TEMELLİ NEOREALİZM
Ümütlü ise, Dezenformasyon Yasası'na değinirek, yasanıın insan hakları açısından düzenlenmesi halinde daha iyi olacağını vurguladı. Aşırı yasalaşmanın ihlalleri arttırdığına değinen Ümütlü, "Çok vergi koyarsanız ihlaller de o kadar çok olur. İhlal yolunu açar. İnsan hakları onarıcı adaletle yürür. Ahlakilik zihinsel yapıyla inşa edilir" dedi. Tümay, şu anda dünyada Neo -realist yaklaşımın güç temelli olarak devam ettiğini anımsattı.