YTL banknotlarının giderek "Avrupa standartlarına" yaklaşmasıyla Türk ekonomisi de, müstakbel AB üyeliği ile birlikte kullanılmaya başlaması planlanan Euro'ya doğru ilerleyişini sürdürüyor. Avrupa ve ABD ise, hayatın her boyutunu sarmaya başlayan "Büyük Birader seni izliyor" paranoyasını daha da büyüten bir uygulamayı tartışıyor. Dolar ve Euro banknotlarına yerleştirilen elektronik çiplerin, kişilerin devlet tarafından adım adım takip edilmesine olanak sağlaması tepkilere neden oluyor.

RFID DEVRİMİ

Özellikle Batı ülkelerinde artan terör tehdidi üzerine tüm sokakları sarmaya başlayan güvenlik kameraları, bir de küreselleşme trendiyle artan reklam ve iletişim bombardımanıyla birleşince, "Acaba tüm hayatımız yetkililerin izlediği bir Biri Bizi Gözetliyor programına mı döndü" sorusu doğmuştu. Son yıllarda kullanımı giderek artan Radyo Frekansı Kimliklendirmesi (RFID) teknolojisi ile birlikte, otoriteler cebimize kadar girdi.
Herhangi bir ürüne yerleştirilerek satıcıların stok tutmasına yardımcı olduğu için kullanılmaya başlayan RFID çiplerinin kullanım alanı kısa sürede genişledi. Artık hemen her ürünün üzerinde bu çipten var. Hatta ABD'de bazı marketlerde müşteri, raftan aldığı ürünü sepetine atar atmaz ödemeyi yapmış oluyor. Zira çip, sepetteki benzeriyle iletişime geçtiğinde müşterinin kredi kartına ulaşıp gerekli meblağın hemen çekilmesini sağlıyor. Peki ya ürün üzerindeki çip, ürün satın alınıp müşteri dükkandan çıktıktan sonra da sinyal göndermeye devam ederse?

PARAYA DA GİRDİ

RFID çipinin yararlarını keşfeden devletler de, milli paraları üstüne bu çiplerin mikro ebatlarda olan versiyonunu yerleştirmeye başladı. Böylece sahte ve kara paraya karşı önlem alındığı söyleniyor. Fakat bu çipler, kimin üstünde ne kadar para olduğu ve kişinin o anda nerede bulunduğu gibi bilgilerin anında güvenlik birimleri tarafından izlenmesini de sağlıyor. Üstelik şüpheci uzmanlar, kara paranın küçük meblağlı banknotlarla dolaşıma çıkmadığını belirtiyorlar.

George Orwell'in bilimkurgu romanı 1984'deki gibi herşeyin ve herkesin devlet tarafından izlendiği bir kabus toplumunun oluşturulduğunu ileri süren birçok insan hakları aktivisti, son uygulamalardan şikayetçi. İnternette giderek elektronikleşen dünyada mahremiyet haklarının ihlal edildiğini savunarak protesto eylemleri düzenleyen birçok grup var.

En ilginç gruplardan biri, banknotların kısa bir süre mikrodalga fırına konarak çiplerin yakılmasını tavsiye ediyor. Yeni Euro banknotları içinde bir süredir iki küçük çip bulunuyordu. ABD'de yeni 20 dolarlık banknotların, dükkan kapılarındaki dedektörlerde bulunan alarmları hatalı biçimde çalıştırdığının farkedilmesiyle, Yeni Dünya'da da bu uygulamanın başladığı anlaşıldı.

YENİYİ YAK, ESKİYİ İSTE

Prisonplanet sitesinin haberine göre elektronik çipi ortaya çıkarmak üzere 20 dolarlık bir banknotu deneme amacıyla mikrodalga fırına koyan Dave ve Denise adlı iki kafadar, bir süre sonra paranın yalnızca belli bir bölümünün yandığını gördü. Böylece çipin, eski ABD başkanı Andrew Jackson portresinin sağ gözü civarında yer aldığı anlaşıldı. İkili, bankaya gidip banknotların hatalı üretildiğini iddia ederek yanan çipli 20 dolarları, daha önce basılmış paralarla değiştirdiler. Şimdi yeni dolar ve Euro banknotları eline geçen tüm vatandaşlardan aynı şeyi yaparak mahremiyet haklarına sahip çıkmalarını istiyorlar.
Ama bizden uyarması: Türkiye'de yanık döviz banknotlarını "defolu" diye değiştirebileceğinizin garantisi de yok, mikrodalga fırınınızı hurdaya çıkarmayacağınızın da...