EKOBANK’a tanınan ayrıcalık ve getirilen yasal dokunulmazlıkla, Türkiye’de devletin kontrolü dışında ve özerk bir finansal yapının oluşturulmasının yaratacağı tehlikeler tartışılıyor.

Her türlü yargılamadan ve vergiden muaf olan bankanın devlet kurumları tarafından denetlenemiyor olması tepkilere neden oldu. Uzmanlar, yeni uygulamayla devletin By-pass edileceğini düşünüyor

EKOBANK’a tanınan ayrıcalık ve getirilen yasal dokunulmazlık, Türkiye’de devletin kontrolü dışında ve özerk bir finansal yapının oluşturulmasının yaratacağı tehlikeleri gündeme getirdi. Hiçbir bankaya ve yöneticilerine verilmeyen ayrıcalıklarla donatılan EKOBANK’ın Meclis’te alelacele görüşülerek Cumhurbaşkanı Sezer’in onayına gönderilmesi, akıllarda soru işareti bıraktı. Uluslararası bir anlaşma niteliğinde olduğu için Cumhurbaşkanı’nın “veto” yetkisi bulunmayan EKOBANK’ın Türkiye için çok sakıncalı bir yapı olabileceğine dikkat çeken uzmanlar, her tür denetimden bağımsız bu özerk yapının kuruluş amacı, faaliyetleri ve kaynakları ile ilgili ayrıntılı inceleme başlatılması gerektiği konusunda görüş bildirdiler.

Bir süre önce yasal dayanağı olmadan kurulan EKOBANK, Cumhurbaşkanı Sezer’in onayını aldıktan sonra, Aralık 2006 tarihinden itibaren banka statüsü kazandı. Kuruluşu, geriye dönük bir banka olan EKOBANK’ın Genel Müdürü de aylar önce atandı. Halk Bankası’nın İstanbul Salı Pazarı’ndaki mekanını kullanan EKOBANK, Türkiye’nin ilk devletler üstü bankası olma özelliğini taşıyor. Banka, yasa yürürlüğe girdiğinde her türlü yargılama, müdahale ve vergiden muaf olacak. Polis, asker bankanın binalarına giremeyecek. Evraklarına el konulamayacak. Çalışanlar, görevleri sona erdikten sonra bile yargılanamayacak.

Hukuka tabi olmalı
EKOBANK gibi kuruluşların hukuka tabi olması gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Erol Manisalı, uluslararası bir anlaşma ile kurulan yapıların da Anayasa’ya aykırı olamayacağına dikkat çekti. EKOBANK’ın, Gümrük Birliği anlaşması ile benzerlik gösterdiğini ve uluslararası bir anlaşma niteliğine sahip olduğunu belirten Manisalı, “Bu tür oluşumların Anayasa’ya aykırılığı denetlenemiyor. Bu tür anlaşmaların uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde, uzmanlar tarafından incelenmesi gerekiyor” yorumunu yaptı.

Tehlikeli bir oluşum
İstanbul Üniversitesi Bankacılık Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Targan Ünal, EKOBANK’ın tehlikeli bir oluşum olduğunu söyleyerek, “Bu uluslar üstü bankanın, aktiflerinin ve kaynaklarının hangi projelerin finansmanında kullanılacağı son derece önemli” diye konuştu.

Bankanın amacı nedir?
EKOBANK’ın temeli AKP hükümeti tarafından 2006 yılı Aralık ayında atıldı. 2 Mayıs 2007 tarihinde TBMM kabul edilen 5638 sayılı yasayla devreye sokuldu. Uluslararası ve devletlerüstü yapıya sahip olan banka, Türkiye’de ve üye ülkelerde kamu ve özel sektör projelerine finansman sağlamayı hedefliyor. Banka’nın mali faaliyetleri ve işlemleri Türk bankacılık hukukuna tabi değil. İdari, adli, askeri veya polis veya kamu yetkisini kullanan hiç bir şahıs, bankanın mekanına giremeyecek

Kuruluşu usule aykırı
CHP Milletvekili Onur Öymen, EKOBANK’ın kuruluş anlaşmasını incelemeye aldıklarını belirtti. Öymen, EKOBANK kuruluş anlaşmasının Cumhurbaşkanı’nın görüşü alınmadan imzalanmasının usule aykırı olduğunu kaydederek, “Tüm yönleriyle imtiyazlar içeren ve devlet adına yapılan bir anlaşma ile ilgili usulen de olsa bilgi verilmesi gerekiyordu. EKOBANK anlaşmasının Meclis’te de kapsamlı bir şekilde incelemeye tabi olması ve araştırılması mecburiydi. Öymen, bu tür bir yasanın yıldırdım hızıyla geçirilmesi doğru değil” yorumunu yaptı. Bir ülkede bütün banka ve firmaların aynı esaslara tabi olması gerektiğini ancak bazı uluslararası bankalara bir takım muafiyetler tanınabileceğini söyledi.

Batı’nın bir köprüsü
Prof. Dr. Anıl Çeçen ise “Bankanın kuruluşu ve her türlü denetimden uzak oluşunun Türkiye’yi de Batı’nın bir köprüsü haline getirdiğine” dikkat çekerek, bankanın her türlü karapara aklama alanına dönüşebileceğine vurgu yaptı.