Hükûmet, algoritmalar aracılığıyla iş dağıtan yerli ve uluslararası dijital platformlar ile bu platformlara temizlik, bakım, kurye, kargo ve yemek dağıtımı gibi alanlarda hizmet veren çalışanları kapsayan yeni bir yasal düzenleme için hazırlık yapıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmayla, dijital platform çalışanlarının hukuki statüsü ilk kez açık biçimde tanımlanacak.

Sabah gazetesinden Önder Yılmaz, düzenlemenin detaylarını aktardı. Dijital platform işi; internet tabanlı sistemler üzerinden ürün veya hizmet sunumunun gerçekleştirildiği, müşteri, platform sağlayıcı ve hizmet veren çalışan olmak üzere üçlü bir yapıdan oluşuyor. Bu model, ulaşım, lojistik, ev hizmetleri, yemek dağıtımı ve çevrim içi serbest işler gibi alanlarda giderek yaygınlaşıyor. Ancak mevcut hukuk sisteminde bu çalışanların işçi mi yoksa bağımsız çalışan mı olduğu netleşmiş değil.

Hazırlanan düzenlemeyle, başta motokuryeler olmak üzere dijital platformlara hizmet sunanların iş ilişkileri tanımlanacak. Çalışanların iş alma, performans değerlendirme ve ücretlendirme süreçlerini belirleyen algoritmaların sınırları çizilecek. Esnek çalışma modeli korunurken, platformların keyfi uygulamalarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Yeni düzenleme kapsamında iş sağlığı ve güvenliği standartları belirlenecek, mesleki yeterlilik ve belgelendirme süreçleri desteklenecek. Platformların tek taraflı sözleşme feshi sınırlandırılarak keyfi işten çıkarma riski azaltılacak. Çalışanlara işsizlik sigortası, sağlık sigortası ve emeklilik hakkı tanınacak; sendikal haklardan yararlanabilmelerinin önü açılacak.

Prim sisteminde de önemli bir değişikliğe gidilecek. BAĞ-KUR primlerini ödeyemediği için sağlık ve emeklilik haklarından vazgeçen çalışanlar için kolaylık sağlanacak. Yeni uygulamayla sosyal güvenlik primleri, ücret ödenmeden önce doğrudan kaynağından kesilerek yatırılacak.

Avrupa Birliği ülkelerinde ise mahkeme kararları ve 8 Şubat 2024’te varılan mutabakat doğrultusunda platform çalışanlarının işçi statüsünde olduğu yasal güvence altına alındı. Türkiye’de hazırlanmakta olan düzenlemenin de bu yönde bir paradigma değişikliğine işaret ettiği değerlendiriliyor.