GAZETECİLİKLE ilgili tanım çoktur; hatta neredeyse her gazeteci kendine göre bir tanım da yapar. Fakat hiçbiri Le Monde’un kurucusu Hubert Beuve-Méry’nin gazetecilik tanımı kadar ünlü olamamıştır. “Gazetecilik, temas ve mesafe mesleğidir” der Méry.

Gerçekten böyle bir meslektir gazetecilik. Haber kaynaklarıyla sürekli temas etmesi gerekir gazetecilerin. Zira temas olmazsa haber olmaz. Ama bu temas sırasında da haber kaynağıyla belirli bir mesafeyi korumak zorunludur. Mesafeye dikkat edilmez kaynaktan çok uzaklaşılırsa da haber yapılamaz, çok yaklaşılırsa da...
Türkiye gazeteciliğinde sorun genelde gazetecilerin haber kaynağıyla temas ederken aralarında hiç mesafe bırakmamaları, içli dışlı olmaları biçiminde tezahür ediyor. Kaynakla içli dışlı olma hali, maalesef gazeteciliğin birçok uzmanlık alanında var. Magazinde de var bu durum, polis adliye, ekonomi, politika muhabirliği ve diğerlerinde de...
Haber kaynaklarına fazla yaklaşıp arada mesafe bırakmamanın asıl sakıncası haberin, gerçeği aktarma işlevini yitirmesidir. Kaynağıyla içli dışlı olan bir magazin muhabirinin yazdığı haber, tanıtım metnine dönüşür. Polis adliye muhabirinin yazdığı haber, haber olmaktan çıkıp polis bülteni olur. Bazen de manipülatif bilgiler yayılmasına aracılık eder o gazeteci.
Kıyaslamak ne kadar doğru bilemiyorum; ama benim en sakıncalı bulduğum gazetecilerin politikacılara gereğinden fazla yaklaşmasıdır. Politikacı gazeteci yakınlaşmasının yanında diğerlerinin masum kaldığına inanırım.
Zira gazeteci politikacı yakınlaşmasının sonuçları, bir kişiye ya da bir olaya özgü sonuçlar doğurmaz. Etki alanı daha geniş olur. Gazeteci, bir politikacı ile hele ülke yönetimindeki bir politikacı ile fazlaca samimi olursa onunla ilgili nesnel haberler yapamaz. Onun icraatlarına eleştirel bakamaz. Bunun bir adım ilerisi de gazetecinin bilerek ve isteyerek o politikacının gözünden yazması, onun propagandasını yapacak metinlere imza atması olur.
Oysa gazetecinin kamunun gözü kulağı olması gerekir. Gazeteciliğin temel işlevi eleştirel bakmak, kamu adına denetlemektir. Politikacılarla, devlet adamlarıyla fazlaca yakınlaşan gazeteci asli görevini yapamaz.
Ne yazık ki, özellikle de iktidardaki politikacılarla içli dışlı olma hali AKP döneminde hayli yaygınlaştı medyada. Ankara gazeteciliği ile sınırlı kalmayan, İstanbul gazeteciliğine de sirayet eden, hatta gazeteciliğin genlerine kanser hücreleri gibi yayılan yeni bir ilişki tarzı gelişti.
Bunda iktidarın akreditasyon cezaları, Başbakan ile gezi ödülleri yöntemlerini de kullanarak gazeteciler arasında “bendensin/benden değilsin” ayrımı üzerine kurduğu ilişkinin etkisi çok büyük. Kuşkusuz “temas mesafe ilkesi”ni göz ardı etmelerinin sonucu olarak kiminin “dost gazeteci”, kiminin de “yandaş gazeteci” haline gelmelerinin katkısı da azımsanamaz. Tabii medya kuruluşlarının iktidarın baskıları karşısında çeşitli nedenlerle direnememelerinin sahadaki gazetecileri erk sahipleri karşısında zayıf bırakmasını da saymalıyım, gazetecilerin politikacılarla fazlaca samimi olma halinin nedenleri arasında.
Sonuç ortada. Arada mesafe bırakmayan, kimlik ikilemi yaşayan gazetecilerin ilişkilerinin sonuçlarını, gazetecilik ürünleri olmaktan çıkmış metinler olarak gördük, görmeye de devam ediyoruz her gün. Okurlar ise haber bekliyor; çünkü bizim asıl velinimetimiz okurlarımız. En büyük sorumluluğumuz onlara...