Ankara Ticaret Odası (ATO), piyasanın stresini ölçmek amacıyla, protesto edilen senetler, karşılıksız çıkan çekler, özel
sektörün alacak tahsilatında karşılaştığı sorunlar ve batık tüketici kredilerini
dikkate alarak 'Piyasa Stres Endeksi' oluşturdu.

-AYDA ORTALAMA 93 BİN SENET PROTESTO EDİLDİ-
Piyasa Stres Endeksine göre, 2002 yılında ayda ortalama 41 bin 562 senet
protesto edilirken, bu yılın ilk dokuz aylık döneminde protesto edilen aylık
ortalama senet sayısı 93 bin 604'e yükseldi.
Protesto edilen aylık ortalama senet sayısı, 2002 yılına göre yüzde 125
artış gösterdi. Bu yılın Ağustos ve Eylül aylarında protesto edilen senet sayısı
ilk kez 100 bin sınırını aştı.
Aynı gelişme, karşılıksız çek sayısında da yaşandı. Bankaların bildirdiği
karşılıksız çek sayısı 2002 yılında ayda ortalama 61 bin 914 düzeyinde
seyrederken, bu yıl aylık ortalama 82 bin 585'e çıktı.
Merkez Bankasının İktisadi Yönelim Anketinde iş yerlerine yönelttiği 'son
bir ayda alacak tahsilatında meydana gelen gecikmenin bir önceki aya göre
seviyesiyle' ilgili soruya 'daha yüksek' diyenlerin oranı, 2002 yılından bu
yana 'daha düşük' diyenlerin sürekli üzerinde seyretti.
Her üç göstergenin de Ocak 2002'deki düzeyi 100 kabul edilerek oluşturulan
endeks, bu yıl Eylül sonu itibariyle 156.0 seviyesine yükseldi.

-ÖDEMEME EĞİLİMİ ARTIYOR-

2002 yılı Ocak ayında 100 olan stres endeksi, 2001 krizini izleyen aylarda
özellikle protestolu senet sayısında Aralık 2002'de 97,3'e indi. 2002 yılında
özellikle enflasyonun beklenmedik şekilde düşmeye başlamasıyla birlikte
piyasadaki stresin de azaldığını gösteren endeks, 2003 yılında protestolu senet
ve karşılıksız çek sayısındaki artışla birlikte 118,6'ya yükseldi.
2004 yılı, özellikle karşılıksız çek sayısındaki yüksek artışla birlikte
piyasa stresinin giderek yükseldiği bir yıl olurken, 2005 yılı hem karşılıksız
çekler hem de protestolu senetlerdeki yüksek oranlı artışlarla birlikte 'ödememe
eğiliminin' oldukça arttığı bir yıl olarak kayıtlara geçti
ATO Piyasa Stres Endeksi, 2004 yılı sonunda 141,6 iken, 2005 yılı sonunda
158,6'ya çıktı.
Piyasalar, 2006 yılına düşen bir stresle başladı. Ocak ayında 143,4, Şubat
ayında 146,1, Mart ayında 150,8 olan endeks, Nisan'da 125,7'yle bu yılki en düşük
düzeyine geriledi.
Mayıs ayında piyasalarda yaşanan dalgalanmayla birlikte 'ödememe eğilimi'
de hızla büyümeye başladı. Mayıs ayında 137,7, Haziran ayında 143,5, Temmuz
ayında 141,3 ve Ağustos ayında 154,4 olan stres endeksi, Eylül ayında ise 156'ya
çıkarak bu yılın en yüksek düzeyine ulaştı.

-ATO BAŞKANI AYGÜN -

ATO Başkanı Sinan Aygün, protestolu senetler, karşılıksız çekler, alacak
tahsilatında karşılaşılan sorunların, küçük işletmelerin yaşadığı nakit
sıkışıklığının bir göstergesi olduğunu belirterek, şunları kaydetti:
'Sektörler, global aktörlerin eline geçti. Büyük balık küçük balığı, büyük
sermaye küçük sermayeyi yutuyor. Piyasanın kurallarını global aktörler koyunca,
piyasada ciddi bir nakit sıkışıklığı ortaya çıkıyor. Piyasadaki durgunluk ve
nakit sıkışıklığı enfarktüsü tetikliyor. İş adamı iş stresini atmak için tespih,
stres topu kullanıyor. Ancak global oyuncuların yol açtığı gaz birikmesinin,
ekonomide işler iyi gidiyor nameleriyle boşaltılması mümkün değil. Stres, tıpta
pek çok hastalığın başlamasına ve artışına neden olarak gösteriliyor. Piyasanın
yaşadığı stres de ekonomideki hastalıkların göstergesidir. Eylül ayı stres
endeksi 156'ya yükselmiş, bu oran kriz sonrasından bile yüksek. Ekonomiyi
yönetenlerin bu gelişmelere dikkat etmesi gerekiyor.'

-ENDEKS NASIL OLUŞTURULDU?-

ATO'nun Piyasa Stres Endeksi, protesto edilen senet sayısı, karşılıksız
çıkan çek sayısı, Merkez Bankasının özel sektör imalat sanayi iş yerleri arasında
yaptığı iktisadi yönelim anketi kapsamındaki son bir ayda alacak tahsilatında
meydana gelen gecikmenin seviyesiyle ilgili soruya verilen yanıtlar dikkate
alınarak oluşturuldu. 2002 Ocak ayında endeks 100 kabul edildi.