Wall Street Journal’ın haberine göre, Hürmüz Boğazı’nın yaklaşık iki buçuk aydır kapalı kalması sonrası küresel petrol piyasalarında kullanılan güvenlik tamponu hızla tükeniyor. Enerji piyasalarında stokların kritik seviyelere yaklaşması nedeniyle önümüzdeki haftalarda yakıt kıtlığı ve sert fiyat artışları riskinin büyüdüğü belirtiliyor.

Küresel petrol piyasaları savaşın ilk aylarında depolardaki yüksek stoklar sayesinde büyük bir arz krizinden kaçınırken, son dönemde rezervlerde hızlı düşüş yaşanıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) verilerine göre mart ve nisan aylarında küresel petrol stokları yaklaşık 250 milyon varil azaldı. Bu miktarın yaklaşık iki buçuk günlük küresel petrol tüketimine eşit olduğu ifade edildi.

Stok seviyeleri geriliyor
Enerji sektöründe “tank bottoms” olarak bilinen “minimum operasyonel stok” seviyelerine hızla yaklaşıldığı belirtilirken, JPMorgan Chase’in hesaplamalarına göre Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması halinde gelişmiş ülkelerdeki stokların gelecek ay operasyonel stres seviyelerine düşebileceği kaydedildi.

ABD’de benzin fiyatlarının son yılların en yüksek seviyelerine yaklaşırken, stokların daha da azalması halinde akaryakıt fiyatlarında sert yükseliş yaşanabileceği belirtiliyor. Havayolu şirketlerinin de jet yakıtı sıkıntısına karşı uçuş planlarını yeniden düzenlemeye başladığı ifade ediliyor.

Rezervlerin dolması için ne kadar üretime ihtiyaç var?
Piyasaların ilk aşamada İran ve Rusya’dan gelen ek arz ile rahatladığı belirtilirken, her iki ülkenin de milyonlarca varil petrolü tankerlerde beklettiği aktarıldı. ABD ve Batılı ülkelerin stratejik rezerv salımlarıyla piyasaya müdahale ettiği, IEA üyesi 32 ülkenin 8 Mayıs’a kadar yaklaşık 164 milyon varillik rezerv kullandığı ifade edildi.

Bu rezerv kullanımının Körfez’den kaybolan günlük yaklaşık 10 milyon varillik arzı telafi etmeye yardımcı olduğu ancak yeni üretim anlamına gelmediği belirtildi. IEA’nın, rezervlerin yeniden doldurulabilmesi için üç yıl boyunca günlük ek 1 milyon varillik üretime ihtiyaç olduğunu hesapladığı kaydedildi.

Asya düşüşler daha sert oldu
Asya’da stok düşüşlerinin daha sert yaşandığı belirtilirken, bölgenin savaş öncesinde Körfez petrolüne en bağımlı bölge olduğu ifade edildi. Goldman Sachs tahminlerine göre Hindistan, Tayland ve Tayvan’ın rafine ürün kıtlığı riskine hızla yaklaştığı aktarıldı.

Bazı Asya ülkelerinin yakıt tasarruf önlemleri aldığı, bazı rafinerilerin üretimi kıstığı ve bazı ülkelerin iç piyasayı korumak amacıyla ihracatı sınırlandırdığı ifade edildi.

Fiyatlar ve büyüme, talebi baskılıyor
Öte yandan yüksek petrol fiyatları ve zayıflayan ekonomik büyümenin küresel petrol talebini baskıladığı belirtildi. IEA’nın bu yıl küresel petrol talebinde daralma beklediği, en büyük düşüşün ikinci çeyrekte görülebileceği ifade edildi.

Fiziksel petrolün vadeli kontratlara göre primi son haftalarda gerilerken, Kuzey Denizi petrolünün Brent’e karşı primi nisan ortasında varil başına 35 dolara kadar yükseldikten sonra mayıs başında yaklaşık 3 dolara indi.

Petrol fiyatlarında yükselişin sürmesi bekleniyor
Brent petrol perşembe günü yaklaşık 105 dolardan işlem görürken, bazı analistler Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması halinde petrol fiyatlarının gelecek ay 130-140 dolar aralığına yükselebileceğini belirtiyor.

Uzmanlar, Washington ile Tahran arasında hızlı bir anlaşma sağlansa bile Körfez’den petrol sevkiyatının kısa sürede normale dönemeyebileceğini ifade ediyor. Mayın temizliği, altyapı onarımları ve deniz taşımacılığı sorunlarının toparlanma sürecini geciktirebileceği belirtiliyor.