Piyasaya sürülen sahte para miktarındaki artışın olumsuz etkileri devam ediyor. Özellikle sahte madenî paralar yüzünden esnaflar sorgulanmak için sık sık karakollara çağrılmaya başladı.

Haftada birkaç saatini polislere hesap vermekle geçirmek zorunda kalan banka ve alacaklılar da çareyi çek ve senet tahsilatlarını bozuk para ile yapmamakta buluyor. Merkez Bankası’na para değişimine giden esnaf, burada sahte olduğu tespit edilen 1 yeni lira ile 50 ve 25 yeni kuruş yüzünden gözaltına alınıyor. Polis, esnafın ifadesini aldıktan sonra salıveriyor, ancak bu durumun birkaç kez tekrar etmesi halinde esnaf mahkemeye sevk ediliyor. Başta bakkallar olmak üzere fırın, yem ve maya dükkanı sahiplerinin günlük cirosunun önemli bir kısmını madeni paralar oluşturuyor.

Ankara’da 15 yıldır fırıncılık yapan Selim Coşkun’un kasasına günde 2 bin yeni lira bozuk para giriyor. Coşkun haftada iki kez Merkez Bankası’na giderek bu parayı kağıt banknot karşılığı ile değiştiriyor. Bundan birkaç hafta önce elindeki 7 bin yeni liralık madeni parayı değiştirmek üzere Merkez Bankası’na giden Coşkun kötü bir sürprizle karşılaştı. Coşkun’un verdiği madeni paraların arasından dört adet 25 yeni kuruş ile iki adet 1 yeni lira sahte çıktı. Şaşkın bakışlarla, “Ben düzenbaz olsam buraya gelir miyim?” diyen Coşkun’a “Bizi ilgilendirmez.” diyerek karşılık veren banka yetkilileri durumu polise bildirdi. Karakola götürülen Coşkun, yedi saat bekledikten sonra savcılığa sevk edildi. Hakkında soruşturma açılan Selim Coşkun, “Eskiden de sahte para çıktığı olurdu; ama yılda en fazla bir iki defa. Şimdi bu yüzden mahkemelik olduk. Sonucu ne olacak diye bekliyoruz.” dedi.

Esnaflara göre özellikle mart ayından sonra piyasadaki madeni para hacminde artış yaşandı. Metal paranın sahtesini tespit etmek kağıt olanına göre biraz daha zor. Banknotlarda gözle görülen güvenlik tedbirlerinin yanı sıra özel ışık altında kendini gösteren işaret ve şekiller de mevcut. Demir parada ayırt edici en belirgin özellik ise, ağırlık. Ancak bu elle hissedilemeyecek kadar küçük bir fark. Sahte metal parayı ayırt etmek için özel imal cihazlar bulunuyor. Ancak bunların fiyatı da 10 bin dolardan başlıyor. 20 yıldır Ankara’da yaş ve kuru maya imalatı yapan Maypa Gıda’nın sahibi Hacı Okutan da, Coşkun’un kaderini paylaşıyor. Günlük kazancının yüzde 80’ini bozuk para olarak tahsil ettiğini vurgulayan Okutan, “Cihaz bizim gibi esnaflar için çok pahalı. Tek tek kontrol etme imkanımız da yok. İşimizi gücümüzü bıraktık karakollarda gezmeye başladık. Geceleri uyuyamaz hale geldik. Tek isteğimiz devletimizin buna çare bulması.” diyor. 1 milyon liranın metal olarak basımından önce kasalarında yarı yarıya kağıt ve madeni para bulunan esnafların kasasını şimdi bozukluklar dolduruyor. Fırınlara un ve kepek satan Aremsan Gıda AŞ’nin sahibi Mustafa Güner, kendilerini karakolluk eden sahte madeni para yüzünden psikolojilerinin bozulduğunu söylüyor. Güner, “Artık Merkez Bankası’na giderken yanımızda ya akrabamızı ya da bir dostumuzu da götürüyoruz.” diye dert yanıyor. Üyelerinden kendilerine şimdiye kadar bu yönde bir şikayet gelmediğini ifade eden Fırıncılar Odası Başkanı Halil İbrahim Balcı, sahte para miktarındaki artışla birlikte esnafın mağduriyetinin de katlanacağını ifade etti. Balcı konu ile ilgili olarak Adalet Bakanlığı veya ilgili birimlerle görüşme yapabileceklerini de sözlerine ekledi.

Merkez Bankası yetkilileri ise sahte para olayı ile karşılaştıklarında, kanunların kendilerine verdiği yetkiler çerçevesinde hareket ettiklerini aktarıyor. Sahte para ile karşılaşma sayısında artış yaşadıklarını ifade eden banka yetkilileri, esnaflara, bu konuda en yakın Merkez Bankası şubesine giderek bilgi almalarını tavsiye ediyor. Emniyet kaynaklarına göre piyasaya sahte para süren çeteler basım imkanlarına kolaylıkla ulaşabildikleri İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük illerde üs kuruyor. Dikkat edildiğinde sahte madeni 1 YTL’yi orijinalinden ayırt etmek çok zor değil. Sahte madeni YTL’ler gerçeğinden 5,2 gram daha ağır (Orijinal 1 YTL 8,44 gram ağırlığında). Ayrıca sahte 1 YTL’nin ortasında kullanılan malzeme aslından farklı bir yapıda olduğundan kısa sürede kararıyor.
zaman