Kürt belgesindeki sakıncalı atıf

Meclis'in salı akşamı yaptığı basına kapalı Irak toplantısına, Kuzey Irak'taki yerel parlamento da çarşamba günkü toplantıyla cevap verdi. 10 yıllık yayın yasağı nedeniyle Ankara'daki toplantının içeriğini kamuoyu öğrenemedi.

Ama konular belliydi: Kandil ve Kerkük. Kulislere yansıyan havaya bakılırsa, görüşme, dışarıda görülen gergin ortamdan daha sağduyulu bir atmosferde cereyan etmiş.

Ankara'nın aksine Erbil'deki toplantı basına açıktı ve başta bölgesel yönetimin Başbakanı Neçirvan Barzani olmak üzere yerel meclis üyeleri her iki konuda düşüncelerini ortaya koydu ve Ankara'ya bol bol mesaj verdi. Toplantıyı izleyen Cihan Haber Ajansı muhabiri Alihan Hasanoğlu'nun haberi, hem toplantının havasına hem de bölgede Türkiye'ye nasıl bakıldığına dair önemli ipuçları veriyordu.

Kürt yetkililerin bilinen pozisyonlarını tekrarlarken, dostluk mesajları vermeyi de ihmal etmemesi hoştu. Mesela Barzani, 1988'de Kürtlere karşı kimyasal silah kullanılarak yapılan katliamda Türkiye'nin kendilerine kucak açtığını ifade ediyordu. İlişkilerinin hep saygı çerçevesinde olduğunu söylüyordu. Kimi Kürt vekiller ise "Türkiye ile tarihî kardeşlik ilişkilerine" dikkat çekiyordu.

Kerkük için, herkesin dilinde Irak Anayasa'nın 140'ıncı maddesi var. Türkiye'nin, bunu zorla değiştirmeye kalkmasının Irak'ın içişlerine müdahale olacağını ve Kerkük'ü daha da karıştıracağını düşünüyorlar. Saddam devrildiğinde Kerkük'ü ele geçirebilecekken, bunun hukuk çerçevesinde olması için beklediklerini ifade ediyorlar. PKK'nın varlığından kendilerinin de rahatsız olduğunu söylüyorlar. Mesela Barzani, "Hiç kimse bizim kadar PKK'dan çekmedi. Hâlâ Kürdistan'ın bazı bölgelerini PKK'dan geri almış değiliz." diyor. Ancak terör örgütünün ilan ettiği ateşkeslere cevap vermediği için, çözümsüzlük konusunda sorumluluğu Türkiye'ye yüklüyorlar.

Erbil'den gelen mesajlar içinde belki de en önemlisi "daha fazla diyalog" talebi. Türkiye'nin ne istediğini "diyalog" yoluyla anlatmasını isteyen vekiller şöyle diyor: "Türkiye ne istediğini buraya gelerek anlatmalı. Biz ne istediğini bilmiyoruz. Sadece bizim üzerimizde korku oluşturuyor."

Peki Kürt yetkililerin bu sözleri, uygulamaya ne kadar yansıyor? Ve Dışişleri Bakanı Abdullah Gül son günlerde sık sık Irak'taki Kürtleri kardeş olarak gördüğünü açıklarken, kardeşler arasında üst düzey diyaloglar neden yıllardır kesik? Erbil'de söylenenler, bölgenin bakışını yansıtıyor. Bu soruların Ankara'daki cevabı ise şöyle: Diyalogsuzluk yok, umursamazlık var. Türkiye'nin bütün hassasiyetlerini çok iyi biliyorlar.

Bu kadar net bir tavrı olan Ankara'nın önemli gerekçeleri bulunuyor. Bu gerekçelerin başında PKK ve Kerkük geliyor. Ankara, bölgeyi kontrol ettiğini iddia eden Kürt yönetiminin, K. Irak'ın PKK tarafından üs gibi kullanılmasına seyirci kalmasını kabul edemiyor. PKK'yı onaylamayan Kürt yönetimin, örgütün elebaşlarına kendi TV'lerinde röportaj fırsatı vermesi ise samimiyetsizlik olarak görülüyor. Ayrıca Ankara, Irak'ı oluşturan diğer unsurların, BM'nin ve komşu ülkelerin uyarılarına rağmen, Kürt liderlerin Kerkük'te oldubitti peşinde olmasını tehlikeli buluyor.

Fazla seslendirilmeyen bir kaygı ise nisan ayında resmileşmesi beklenen Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin anayasasıyla ilgili. Zira bu anayasanın girişinde, Sevr Anlaşması'na atıf var. Görünüşte, sadece otonomi isteyen Kürt liderlerin, emperyalistlerin Osmanlı topraklarını paylaştığı ve Türkler ile Kürtlerin birlikte verdiği mücadeleyle hükümsüz hale gelen Sevr'e atıfta bulunması affedilemiyor. Yine Kerkük'le ilgili tartışmalar sürerken, anayasanın 5. maddesinde başkent ilan edilmesi de tuhaflık olarak görülüyor.

Diyaloğun önünde protokoler engeller de var. Mesela Talabani, cumhurbaşkanı olduğu için ancak Cumhurbaşkanı Sezer tarafından davet edilebilir. Ama Sezer buna soğuk. Ayrıca Ankara, Irak Anayasası ile ilgili sürecin bitmediğini, dolayısıyla Mesut Barzani'nin taşıdığı 'Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı' sıfatının tartışmalı olduğunu düşünüyor. Bunun anlamı şu: Bugün Barzani ile de üst düzey resmi görüşme çok zor. Ancak Barzani'nin Kürdistan Demokratik Partisi lideri sıfatıyla ülkemize gelebileceği söyleniyor.

Evet, hayli karamsar bir tablo. Umalım, Kürtler 1920'lerde olduğu gibi Türkler'le beraber çirkin Sevr atfına karşı çıksın ve diyalog kazansın.