Eti Maden İşletmeleri'nin Başmüfettişi Galip Türkmen, bor madeninin tinkal, üleksit ve kolemanit olarak üçe ayrıldığını, zararlı olduğuna hükmedilen borun ise tinkal, yani sodyum bazlı bor olduğunu ifade ediyor. Türkmen'e göre AB'nin kararı tamamen siyasi. Ama işin sevindirici yanı Türkiye'nin iddialı olduğu maden kolemanit bor. Dünya rezervlerinin % 98'i Türkiye'de. Dolayısıyla AB'nin 'zararlı' kararı Türkiye'yi çok fazla üzmeyecek ve bor piyasasının belirleyicisi Türkiye, bu alanda borusunu öttürmeye devam edecek.

AB'nin zararlı dediği tinkal borun yaklaşık % 60'ı yine Türkiye'de bulunuyor. Gerekli itirazları AB'ye ileten yetkililer, tinkalin de satışına devam edileceğini ancak yeni düzenlemelerin şart olduğunu anlatıyor. Örneğin tinkal bor içeren ürünün üzerinde sağlığa zararlı kimyasal maddelerde olduğu gibi kuru kafa resmi konulacak. Sodyum bazlı bor içeren ürünlerin depolandığı alanlara da uyarı levhaları yerleştirilecek ve bu tür ürünler ambalajlanırken daha kaliteli malzemeler kullanılacak. Böyle küçük önlemler alındığı takdirde, tinkal bordan elde edilse bile bu tür ticari metaların satışına devam edilecek.

'KOMİSYON BAŞKANI YUNANLI, BU KARARI BEKLİYORDUK'

Eti Maden İşletmeleri Başmüfettişi Galip Türkmen, mevcut yönetimin gayretleriyle Türkiye'nin bor madeninde çok ciddi bir atılım yaptığını ve son dört yılda dünya piyasalarına hükmeder hale gelindiğini anlatıyor. Ona göre de karar 'siyasi'. İngiliz-Avustralya ortaklı US Borax'ın dünya lideri olduğu dönemde de bunların konuşulduğunu, ancak şirketin baskılarıyla bu kararın çıkarılamadığını söyleyen Türkmen, "US Borax piyasadan yavaş yavaş çekilmeye başladı ve biz dümene geçtik. Uzun zamandır konuşulan bir kararın böyle bir dönemde çıkması üzücü. Ancak kararı veren AB komisyonun başkanı Yunanlı ve kararda diğer etkili isim de Kıbrıslı bir Rum. Açıkçası bu kararı bekliyorduk." diyor.

Hemen herkesin şikâyet ettiği bürokratik engeller, maden işletmelerine engel teşkil ediyor. Galip Türkmen, devletin bir iştiraki olan Eti Maden'in yine devlete bağlı olarak özerk bir yapıya kavuşturulması gerektiğini, aksi takdirde en küçük bir yatırımın bile 5 yıl gecikmeli yapılabildiğini ifade ediyor. Sektörün çok hareketli olduğunu ve ülkenin en kârlı şirketlerinden olan Eti Maden'in de bu hıza ayak uydurması gerektiğinin altını çizen Türkmen, "Bürokrasi yatırım yaptırmıyor. Bu konuda engel Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) ve ile Hazine Müsteşarlığı. Normal prosedürden gittiğiniz zaman en küçük bir yatırımı bile beş yılda tamamlayamıyorsunuz. 'Önümüzü açın, özerkleştirin dedik' ona da yanaşmadılar. Altyapı, rezerv, pazar var ama hız yok." diye konuşuyor.

İŞLENİNCE DEĞERLENDİ

Silah sanayiinden uzay teknolojisine deterjandan fiber optik kabloya kadar yaklaşık 400 alanda kullanılan bor madenini, Türkiye yarı işlenmiş mamul olarak piyasaya sürüyor. Daha önce ham borun tonunu 20 dolara satan Türkiye, bu işlemeden sonra madenin fiyatını 600 dolara kadar yükseltmeyi başardı. Eğer Türkiye bu madeni sanayide kullanıp satabilirse fiyatlar anormal bir artış sergileyecek. Mesela, yarı mamul hâlde ihraç edilen boroksitin tonu 500 dolardan alıcı bulurken, bunun nano teknoloji ve uzay teknolojisinde kullanılması durumunda rakamlar milyon dolarla ifade edilecek. Türkiye'nin bu anlamda eksikleri çok.

BOR EFSANELERİNE İNANMAYIN

Türkiye'nin en kârlı şirketlerinden Eti Maden'in Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü olan Orhan Yılmaz, borda Türkiye'nin önünü açan isim olarak anılıyor. Eti Maden'in son birkaç yılda inanılmayacak kadar büyüdüğünü söyleyen Yılmaz, bor konusunda uydurulan efsanelere halkın pek itibar etmemesi gerektiğini ifade ediyor. "Şu ülke çıkarmamıza müsaade etmiyor, bu mihraklar engel oluyor." gibi ifadelerin yanlışlığına vurgu yapan Yılmaz, "İnternette gezinen safsatalara inanılmamalı. Hamaset kimseye bir şey katmaz. Biz tüm madenlerimizin başındayız ve dünyada söz sahibi biziz. Bundan sonra da kârlılığımızı katlayarak artıracağız." ifadelerini kullanıyor.

Kaynak: stratejikboyut