|
|
Anadolu’dan büyükşehirlere getirilen hayvanların fiyatı; akaryakıt ve nakliye, çadır kirası ve aracılık maliyetleriyle neredeyse iki katına ulaşıyor. Üreticide 11-13 bin TL olan küçükbaş, İstanbul’da 22-25 bin TL’ye çıkarken yine 145-170 bin lira olan bir büyükbaşın fiyatı ise 240-350 bin TL’ye yükseliyor. Anadolu’nun meralarından çıkan kurbanlıklar, büyükşehirlerin beton otoparklarına ulaşana kadar akaryakıt, nakliye, çadır, beslenme ve aracılık maliyetleriyle âdeta lüks tüketim ürününe dönüşüyor. HER HAYVANIN SIRTINA BİNEN YOL FATURASI İLK SİFTAHI YAPMADAN 150 BİN LİRA GİDİYOR SİSTEMİN BOŞLUKLARI FİYATI İKİYE KATLIYOR ALIN TERİ İLE BÜTÇE ARASINDAKİ GÖRÜNMEZ HALKALAR FIRSATÇILAR KURBAN PAZARININ KAPISINDA BEKLİYOR
Doğu Anadolu’dan İstanbul’a gelen bir tırın nakliye maliyeti, 2026 yılı mazot fiyatları ve otoyol zamlarıyla 90.000 TL’yi buluyor. Bu da her hayvanın sırtına, yola çıkmadan önce 3-4 bin TL civarında net bir yol faturası bindiriyor.
Yol boyunca yaşanan stres, susuzluk ve sıcaklık nedeniyle oluşan %5’lik canlı fire, yani kilo kaybı ise besicinin cebinden çıkan ilk gizli maliyet olarak kayıtlara geçiyor. Ancak asıl maliyet şoku büyükşehir girişlerinde yaşanıyor. İstanbul’un Avrupa Yakası gibi Şap’tan Ari bölgelerde bir çadır parselinin sadece 15 günlük kirası 120 bin TL’den başlarken, bazı özel alanlarda bu rakam 200 bin TL’yi aşabiliyor. Çadırın demiri, brandası, aydınlatması ve bakıcının konaklama masrafları eklendiğinde, bir üreticinin daha ilk siftahı yapmadan cebinden çıkan rakam 150 bin TL’ye ulaşıyor.
Rakamlar arasındaki uçurum ise pazarın gerçek yüzünü ortaya koyuyor. Erzurum, Kars veya Amasya’dan çıkan 600 kilogramlık bir büyükbaş, üreticide 145-175 bin TL iken, İstanbul’da 240-350 bin TL’ye kadar çıkıyor. Küçükbaş piyasasında ise üreticide 11-13 bin TL olan 50 kilogramlık bir koyunun fiyatı, büyükşehirlerde 22-25 bin TL’ye ulaşıyor. Hayvanın şehre gelmesiyle fiyatının neredeyse ikiye katlanması, üreticinin emeğinin değil, sistemin boşluklarının bir sonucu olarak görülüyor.
Kurbanlık fiyatlarının yükselmesinde aracı zinciri başrol oynuyor. Anadolu köylerinden nakit parayla hayvan toplayan tüccarlardan, sevkiyatı organize eden büyük tüccarlara ve pazar yerlerinde belediye ihalelerini kapatıp üreticiye fahiş fiyatla yer pazarlayan yer tahsisçilerine kadar her el, maliyeti artırıyor.