Hürriyet'ten Gülistan Alagöz',ün haberine göre Milyonlarca kişiyi ilgilendiren yeni sistem ne avantaj sağlayacak, vatandaş dijital sözleşmeyi nasıl hazırlayacak? İşte detaylar...

* Sistem, olası mağduriyetlerin önüne geçilmesinde önemli rol oynayacak. Taşınmaz bilgileri doğrudan tapu kayıtlarından çekileceği içini evi kiraya veren kişinin gerçekten o mülkün sahibi olup olmadığı anında anlaşılacak. Böylece kendisini ev sahibi gibi tanıtarak depozito veya kira toplayan kötü niyetli kişilerin yarattığı mağduriyetler engellenecek. Buna rağmen yine de tüketicinin dikkatli olması önemli. Mesela; ilan portallarından görülen bir taşınmaz için, yerine gidip görmeden, sözleşme düzenlemeden hiçbir ödeme yapılmaması gerekiyor.

* Ticaret Bakanlığı yetki belgesiz emlakçılarla mücadelede önemli yol kat ederken, yeni sistem de bu süreci destekleyecek. Yetki belgesi olmayan kişilerin usulsüz bir şekilde kira işlemlerine aracılık etmesi engellenecek.

* Dijitalleşme birçok alanda avantaj sunacak. Elektrik, su, doğalgaz abonelikleri ya da ikametgah ve okul kaydı gibi işlemler için kurumlara fiziki kira kontratı götürme zorunluluğu zamanla ortadan kalkacak. Kurumlar doğrulamayı sistem üzerinden yapabilecek. Ayrıca e-Devlet’ten damgalı ve barkodlu yasal belge alındığı için sözleşmenin kaybolma riski de ortadan kalkacak. Ev sahibi de kiracı da sözleşmeye istediğinde ulaşabilecek. Fiziki sözleşmelerde yaşanan ‘imza itirazı’ ya da ‘sözleşme değişmiş’ iddiaları da sona erecek.

* Sözleşme verileri doğrudan ilgili bakanlıkların sisteminde yer alacağı için kira gelir beyannameleri çok daha kolay hazırlanacak ve vergi kayıplarının önüne geçilecek.

* İl il mahale mahalle kira bedelleri sistemde olacağı için sağlıklı veri kaydı oluşturulacak, Türkiye’nin kira haritası çıkarılacak. Artışlar ve düşüşler kamu tarafından izlenecek, buna göre konut politikaları geliştirilecek. Aynı zamanda rakamlar kamunun gözetiminde olduğu için, mal sahipleri yasal oranın üzerinde zam için ısrar edemeyecek.

e-Devlet’te kira sözleşmesi uygulaması Kasım 2024’te başladı, Mayıs 2025’te de emlak danışmanları sürece dahil edildi. Bugüne kadar 72 bin 581 kira sözleşmesi onaylandı. Zorunlu olacağı tarih ise henüz açıklanmadı.ADIM ADIM DİJİTAL SÖZLEŞME

e-Devlet’ten kira sözleşmesinin vatandaşa bir maliyeti olmayacağı gibi mekân bağımsız olması avantajı da yaşanacak. Yurtdışındaki biri, İstanbul’daki evi için dakikalar içinde sözleşme yapabilecek. İşte bugün de kullanıma açık olan sistemin yol haritası...

1. adım: T.C. kimlik numaranız ve şifrenizle e-Devlet’e giriş yaptıktan sonra, ‘hizmeti bulma’ arama çubuğuna ‘kira sözleşmesi işlemleri’ yazarak Hazine ve Maliye Bakanlığı’na ait ilgili hizmet sayfasını açın. Önce, ‘sahibi ya da hissedarı olduğum taşınmaz için işlem yapmak istiyorum’ seçeneğini, sonra ‘yeni kira sözleşmesi oluştur’ butonuna tıklayın. Sistem üzerinize kayıtlı mülklerin listesini çıkaracak, kiraya vereceğiniz mülkü seçin. Taşınmaz ile ilgili bilgileri, iletişim bilgilerini doldurun. Sonrasında kiracının ve varsa kefilin bilgilerini ekleyin. Taraf bilgileri sonrasında sözleşme bilgileri sayfasına geçin ve kira bedeli, sözleşme süresi, depozito gibi tüm bilgileri yazın. Kiralanan bilgileri ekranından, kiralananın durumu, demirbaş teslim durumu gibi bilgileri ekleyin. Genel ve özel şartlar sayfasından sözleşme maddelerini seçin ve varsa yeni madde ekleyin. Bilgileri kontrol ettikten sonra ‘kiracının onayına sun’ seçeneğine tıklayarak ilk aşamayı bitirin.

2. adım: Sıra kiracıya geldi. Kiracı kendi şifresiyle e-Devlet’e giriş yaparak sözleşmeyi inceler. Tüm bilgiler doğruysa dijital onay verilir. Aynı şekilde sözleşmede kefil varsa, kefil de kendi e-Devlet hesabından sözleşmeyi onaylar. e-Devlet üzerinden hazırlanan kira sözleşmelerini kiracı ve kefilin 3 gün içinde onaylaması gerekir. Eğer hissedarlı bir mülk varsa önce onların onayı beklenir.

3. adım: Mal sahibi, kiracı ve varsa kefil onay verdiğinde sözleşme hazır olur. Sistem anında zaman damgalı ve barkodlu yasal bir PDF belgesi üretir. Onaylanan sözleşmede hata varsa, ilk 15 gün içinde düzeltme imkanı var. Aynı zamanda mal sahibinin yetki verdiği emlak danışmanı da sözleşmeyi hazırlayabilir. Önemli bir detay da şu: Tahliye taahhüdü e-devlet üzerinden alınmıyor, tarafların ayrıca düzenlemesi gerekiyor.