|
|
 |
 |
| |
| DOLAR |
| 43,1306 |
 |
|
|
| EURO |
| 50,2178 |
 |
|
|
| IMKB |
| 12.201,000 |
|
|
|
| ALTIN |
| 6.251,350 |
|
|
|
|
Şehir Seçimi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
| "40 YILDIR MİDER ARADIM, BULAMAYINCA KENDİM OLDUM"
|
|
|
|
|
|
|
| Urumçi’deki trajedinin öbür yüzü o. Sincan’da insanlık dramına tanık olan Batı’nın keşfettiği yeni lider. |
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Washington’da dört duvar bir odadan, kulağında telefon, iki tercümanıyla dünyanın öbür ucunu etkileyen, 62 yaşında, varını yoğunu kaybetmiş bir işkadını Rabia Kadir. Hürriyet’in sorularını yanıtlayan Kadir, "40 yıl lider aradım. Bulamayınca kendim oldum" diyor.
BEYAZ Saray’ın bir sokak üstünde, 13 katlı, tipik bir Washington iş merkezi. Binanın 2. katını daha çok sivil toplum örgütlerine ayırmışlar. Koridorda yürürken her odadan farklı bir dil duyuyorsunuz. İnsan hakları örgütleri bunlar ve her biri dünyanın başka bir köşesiyle ilgileniyor. Santral gibi... İşte Rabia Kadir’le, bu koridorda, penceresi olmayan, ufacık bir odada buluştuk biz de. İçinde bayraklar ve telefonlar olan, Beyaz Saray’ın bir sokak üstünde, dört duvar bir odada...
"Demek her şey buradan planlanıyor" diye başladım ben. Yanımızda Türkçe tercümanı Ömer Kanat duruyordu. "Bunlar Çin’in yalanları, biz hiçbir şey planlamıyoruz" diyerek başladı o da.
Hikáyesi inişli çıkışlı. Fakir bir aileden çıkıp, çamaşırcılık, deri işi, mağazacılık derken Çin’in en çok kazanan tüccarlarından biri oluyor. Ticaret, Çin’de o dönem yasak aslında. Ancak karaborsayla ve Çinli memurlara dağıttığı rüşvetlerle işini büyütüyor. 1994’e gelindiğinde de, Çin’in en zengin 11. kişisi, "Sincan Milyoneriçesi" oluyor. "Ben 13 yaşımdan beri politikayla ilgilenirim" dese de, hayatının dönüm noktası, ikinci kocası Sıdık Rozi ile evlenmesi. Banka müdürü, 6 çocuğunun babası ilk kocasından, kendisi karaborsa işi yaptığı için ayrılıyor. Yakalanırsa kocasının da kariyeri altüst olmasın diye. Ancak Şair Rozi ile evlendikten sonra asıl kendi işleri etkileniyor. Ticaret hayatının sonunu getirecek siyasete giriyor. "Görüşüyor musunuz ilk kocanızla" dedim. "Hayır ben konuşmuyorum, balalar (çocuklar) aralarında konuşuyorlar" dedi.
Amerikan ajanı değilim
90’lı yıllarda siyasi örgütlenmeye kadınlarla başlıyor. Uygurlu annelere işkadını olabilmeleri için dernek kuruyor. Urumçi’deki "Rabia Binası" gibi sadece kadınların işlettiği dükkánlar bulunan iş merkezleri yapıyor. Bir yandan da doğal felaketlerde bölgeye devletten önce yardım kamyonları yolluyor. Çin Hükümeti’nin örnek vatandaş ilan ettiği, siyasi görevler verdiği Kadir’in kaderi de o dönemde değişiyor.
1999’da Amerikan ajanlığından içeri alıyorlar. Suçlu bulunuyor. 2005 Martı’ına kadar da hapis yatıyor. Amerika’nın bastırmasıyla cezası hafifletiliyor. Çıkar çıkmaz da Amerika’ya geliyor.
Bugün Amerika’da, kendi ifadesiyle, sürgün hayatında Kadir. Tek derdi, Uygur Türkleri’nin bağımsızlığı. Başkanı olduğu 2 dernek var. Biri merkezi Almanya’daki Dünya Uygur Kurultayı. Diğeri Uygur Amerikan Derneği. İkisi de Amerikan Kongresi’nden parasal yardım alıyor. "Başka bağış kaynağınız var mı" diye sordum. "Amerika’dan başka kimse para vermiyor" dedi. Amerika’nın meselede bu kadar baskın olmasından ise rahatsız değil. Ajanlık suçlamalarına kulak asmıyor. "Çin ve Amerika arasında sert bir rekabet var. Hiç kullanıldığınızı hissettiğiniz oldu mu" dedim. "Uygur halkının özgürlüğü için çalışıyorum, başka şey beni ilgilendirmez" dedi.
Artık hiç parası kalmamış
Hapis yattığı dönem Çin Hükümeti bütün mallarına el koymuş. "Ne kadar paranız kaldı" dedim. "Hiç kalmadı" dedi. Şu anda çalışmıyor. Tek gelir kaynağı ise başkanı olduğu derneklerden aldığı maaş. Çok hırslı. Özellikle Uygur Türkleri’nin sorunlarını anlatırken hırsını sesinden okuyabiliyorsunuz. Gerçi gülüyor sık sık. Ama sinirli bir yanı da var. Yardımcısı telefonla konuşurken birkaç kere üst üste "Makul... Makul..." (tamam anlamında) dediği halde telefonu kapatmayınca kızdı, oturduğu yerden kalktı ve elinden ahizeyi alıp kapattı.
62 yaşında 11 çocuğu var
Peki bu kadar badireye, 11 çocuğa, hapis günlerine ve 62 yaşına rağmen niye bu kadar genç görünüyor? "Beni Uygur canlı tutuyor" dedi. Sizinle konuşurken bir yandan da telefonlara bakıp yanındaki tercümanına talimatlar vermesini, kısa adımlarıyla sürekli bir yerden bir yere koşturmasını izlediğinizde, içinde onu canlı tutan, hayata bağlayan bir şevk olduğunu siz de anlayabiliyorsunuz. "Bilincimi yitirinceye kadar Uygurların lideri benim demişsiniz, doğru mu" dedim. Aynen şöyle bir cevap verdi: "40 yıl bir lider aradım. Bulamayınca kendim oldum. Evet doğru, dedim o lafı."
Dinci gruplar bile önderliğini kabullendi
Ofİsİnde görüştüğümüz gün hem Wall Street Journal hem de Washington Post’ta birinci sayfadaydı. New York Times dahil bütün saygın gazetelerde de hayat hikáyesi vardı. Görüşmemizden sonra yanında kalıp gün içindeki programını izledim Kadir’in. Bu kadar çok gazeteciyle nasıl görüşebildiğini anlamak için. Bir tercüman sırf Türk gazeteleriyle ilgileniyor. Diğeri ise İngilizce konuşup diğer gazetelere bilgi veriyor. Kadir’in yoğunluktan aynı anda iki telefonla birden konuştuğuna bile şahit oldum. İnternetin yardımıyla her tarafa ulaşıyor. Dünyanın her tarafına yayılmış Uygurlara mesaj iletebiliyor. Çin’in olaylardan onu sorumlu tutması, ardından dünya medyasının ilgi odağı haline gelmesi ise Kadir’e göre en çok şuna yaradı: Artık Uygurların bir lider sorunu kalmadı. Bazı dini gruplarca desteklenen liderler bile Kadir’in önderliğini kabul etti. Hareket konsolide oldu.
Mustafa Kemal’den esin
Rabia Kadir’in 11 çocuğundan en büyüğü 45, en ufağı 19 yaşında. Bugün 5’i Amerika’da kendi yanında, 5’i Çin’de, 1’i de Avustralya’da yaşıyor. Alim (30) ve Ablikim (33), halen Çin’de hapiste tutuluyorlar. Çin’dekilerden Abdukahar (45) tüccar, Ruşen (38) fizik ğretmeni, Adil (34) bankacı. Amerika’dakilerden Mustafa (25) tıp, Kekinos (19) felsefe, Alide (27) mimarlık öğrencisi. En büyükleri Rahile (36) bir dergide yöneticilik yaparken Hanzühre (28) çalışmıyor.
"Kaç torunu var Rabia Hanım’ın" diye sordum en küçük kızına bilemedi. "Saymam lazım" dedi. Sonra da "En iyisi babama sorayım" dedi. Hapisteki iki çocuğunu Çin’den ayrıldığı günden beri görmemiş. Hatta seslerini bile duymamış. "Abileri ilgileniyor onlarla" dedi. Bu arada oğullarından Mustafa’nın isminin ise Mustafa Kemal’den geldiğini söyledi.
(TOLGA TANIŞ/HÜRRİYET)
|
|
|
|
|
|
|
Toplam yorum |
0 |
|
Onay bekleyen |
0 |
|
|
|
Yorumunuz editörlerimiz
tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır. |
|
|
|
|
Bu haber henüz yorumlanmamış...
|
|
|
|
|
Bu kategorideki diğer haberler |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| ÇOK OKUNANLAR |
|
|
-
|
|
 |
|
AK Parti; tapu, imar, çevre, kadastro, özelleştirme, yapı denetimi ve kentsel dönüşüm alanında ... |
|
|
|
 |
|
CHP Genel Başkanı Özgür Özel, partisinin Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki 23 il başkanlarını ... |
|
|
|
 |
|
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, muhalefeti Meclis'in sık sık kapanması nedeniyle muhalefeti eleştird |
|
|
|
k1.jpg) |
|
Kesk: En düşük emekli aylığı dâhil olmak üzere, tüm aylıklar insanca yaşanacak bir düzeye çekilmelidir" |
|
-
|
|
 |
|
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada "34 ilde FETÖ’ye yönelik ... |
|
|
|
 |
|
Akaryakıt ürünlerinden motorinin litre fiyatına 93 kuruş indirim geldi ve pompa fiyatlarına yansıdı. |
|
|
|
 |
|
Türkiye nefesini tuttu, bu maçı bekliyor: Süper Kupa'da Galatasaray ile Fenerbahçe sahnede
|
|
|
|
 |
|
Sosyal güvenlik sisteminde daha bütüncül bir çalışma yapılıyor. Sistem daha odaklı olacak. Emekli ... |
|
-
|
|
 |
|
CHP Genel Başkanı Özgür Özel, emeklilere verilen 1.000 liralık zammı sert sözlerle eleştirdi. “Çocuğa ... |
|
|
|
 |
|
İstanbul'da uyuşturucu ve fuhuş soruşturması kapsamında 9 mekâna eş zamanlı baskın yapıldı. Selen ... |
|
|
|
 |
|
CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in Parti Meclisi (PM) üyeleriyle yaptığı toplantıda yine erken seçim ... |
|
|
|
 |
|
Galatasaray, Süper Kupa seremonisine katılmama kararı aldı. |
|
-
|
|
 |
|
Turkcell Süper Kupa finalinde Galatasaray'ı iki golle mağlup eden Fenerbahçe kupayı müzesine ... |
|
|
|
 |
|
İran’da ekonomik kriz ve rejim karşıtı taleplerle başlayan gösteriler, güvenlik güçlerinin müdahalesiyle ... |
|
|
|
k1.jpg) |
|
CHP Genel Başkanı Özgür Özel, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nde TBMM’de Parlamento Muhabirleri Derneği’ni ziyaret etti. |
|
|
|
|
|
|
|
|
| YAZARLAR |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| ÇOK YORUMLANANLAR |
|
|
-
|
|
|
|
CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in Parti Meclisi (PM) üyeleriyle yaptığı toplantıda yine erken seçim ... |
|
|
|
|
|
İstanbul'da uyuşturucu ve fuhuş soruşturması kapsamında 9 mekâna eş zamanlı baskın yapıldı. Selen ... |
|
|
|
|
|
CHP Genel Başkanı Özgür Özel, partisinin Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki 23 il başkanlarını ... |
|
|
|
|
|
AK Parti; tapu, imar, çevre, kadastro, özelleştirme, yapı denetimi ve kentsel dönüşüm alanında ... |
|
-
|
|
|
|
Sosyal güvenlik sisteminde daha bütüncül bir çalışma yapılıyor. Sistem daha odaklı olacak. Emekli ... |
|
|
|
|
|
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, muhalefeti Meclis'in sık sık kapanması nedeniyle muhalefeti eleştird |
|
|
|
|
|
Kesk: En düşük emekli aylığı dâhil olmak üzere, tüm aylıklar insanca yaşanacak bir düzeye çekilmelidir" |
|
|
|
|
|
Akaryakıt ürünlerinden motorinin litre fiyatına 93 kuruş indirim geldi ve pompa fiyatlarına yansıdı. |
|
-
|
|
|
|
Türkiye nefesini tuttu, bu maçı bekliyor: Süper Kupa'da Galatasaray ile Fenerbahçe sahnede
|
|
|
|
|
|
CHP Genel Başkanı Özgür Özel, emeklilere verilen 1.000 liralık zammı sert sözlerle eleştirdi. “Çocuğa ... |
|
|
|
|
|
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada "34 ilde FETÖ’ye yönelik ... |
|
|
|
|
|
Turkcell Süper Kupa finalinde Galatasaray'ı iki golle mağlup eden Fenerbahçe kupayı müzesine ... |
|
-
|
|
|
|
CHP Genel Başkanı Özgür Özel, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nde TBMM’de Parlamento Muhabirleri Derneği’ni ziyaret etti. |
|
|
|
|
|
İran’da ekonomik kriz ve rejim karşıtı taleplerle başlayan gösteriler, güvenlik güçlerinin müdahalesiyle ... |
|
|
|
|
|
Galatasaray, Süper Kupa seremonisine katılmama kararı aldı. |
|
|
|
|
|
|
|
|
| ANKET |
|
|
|
|
|
|
|
| |
 |
 |
Medya
Spot'ta yayınlanan her türlü yazı ve haber kaynak belirtilmeden
kullanılamaz. Sayfalarımızda kaynak belirtilerek yayınlanan
haberler ilgili kaynağa aittir ve bu haberlerin kopyalanması
durumunda, tüm sorumluluk kopyalayan kişi / kuruma ait olacaktır.
Başka kaynak veya gazeteden alıntı yazarlar ve site yazarlarına ait
yazılardan dolayı Medya Spot sorumlu tutulamaz. |
 |
|
| |
|
Arkadaşına Gönder
Yazdır
Önceki sayfa
Sayfa başına git
