TBMM’ye sunulan kanun teklifi ile 4 Nisan’da Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik; tarım arazilerinin parçalanması, kooperatifler üzerinden satılması ve bu arazilerin üzerine kaçak yapı inşa edilerek tarım arazilerinin talan edilmesinin önüne geçmeyi hedefliyor. Kanun teklifinde yer alan çarpıcı maddeler:

- Cezalar metrekareye 10 TL’den 2 bin 500 TL’ye çıkıyor.

- 500 metrelik kaçak yapıya 1.25 milyon TL ceza kesilecek.

- Kaçak yapıya su-elektrik bağlayan kuruma aylık 100 bin TL ceza kesilecek.

- Kooperatifler, tarım faaliyeti dışında başka amaçlarla tarım arazisi satın alamayacak.

AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, teklifin kesinlikle bir “af içermediğini”, mevcut kaçak yapılaşmayı meşrulaştırmadığını ve özellikle kooperatifler üzerinden yapılan sistematik arazi yağmasına karşı önleyici hükümler getirdiğini vurguladı.

SORUN BU KADAR NASIL BÜYÜDÜ?
Türkiye genelinde özellikle son 5 yılda;

- Tarım arazileri küçük parsellere bölündü

- Kooperatif adı altında satışlar yapıldı

- Alıcılara “tarım yapma” vaadi sunuldu

- Ancak fiiliyatta prefabrik, tiny house ve sabit yapılar kuruldu

- Elektrik, su ve altyapı bağlanarak fiilen yerleşim oluşturuldu.

Bu yapılaşma, hukuken kaçak faaliyet olmasına rağmen uygulamada gri bir alan yarattı.

YENİ DÜZENLEME NE GETİRİYOR?
TBMM’ye sunulan kanun teklifinin 22’inci maddesinde kooperatiflere tarım arazisi edinme konusunda kısıtlama getiriliyor. Bu maddeye göre Kooperatifler artık tarım arazisi alamayacak. Tarım dışı amaçla arazi edinimi tamamen yasaklanıyor. Sadece tarımsal faaliyet yapan kooperatifler, Bakanlık izniyle arazi satın alabilecek. Bu madde, “hobi bahçesi kooperatifleri” modelini doğrudan hedef alıyor.

BÜYÜK PARA CEZALARI
Kanun teklifinin 23’üncü maddesinde büyük para cezaları öngörülüyor. Mevcut düzenlemede metrekare başına 10 TL olan ceza 2 bin 500 TL’ye çıkarılıyor. Yani, 500 metrekarelik bir ihlal durumunda eski kanuna göre arazi sahibine 5 bin TL ceza kesilirken, yeni yasayla birlikte 1 milyon 250 bin TL ceza kesilecek.

HİZMET VERENE AĞIR CEZA
Bu tür kaçak yapılara elektrik, su, doğalgaz, iletişim hizmeti veren kurumlara da büyük cezalar öngörülüyor. Düzenlemenin 24’üncü maddesinde; kaçak yapılarak bu hizmetlerin verilmesi yasaklanıyor. Aksi durumda her abonelik için 100 bin TL ceza, hizmet sözleşmesi iptal edilmezse her ay 100 bin TL ek ceza uygulanacak.

EN ÇOK MERAK EDİLEN SORULAR
- Hobi bahçeleri yıkılacak mı?
Mevcut mevzuatta zaten kaçak yapılar için yıkım kararı verilebiliyor. Yeni düzenleme yıkımı zorunlu hale getiren süreci sertleştiriyor. Yönetmeliğe göre izin alınmazsa hobi bahçelerinde faaliyet durdurulacak. İki ay içinde yıkım yapılmazsa zorla yıkım artı üç kat ceza uygulanacak. Bu yasayla birlikte yıkım ihtimali ciddi şekilde artıyor.

- Mevcut hobi bahçeleri bu düzenlemeden etkilenir mi?
Af yok. Mevcutlara özel bir düzenleme olmayacağı için mevcut kaçak yapılara da yürürlükteki mevzuata göre işlem yapılacak. Yeni düzenleme mevcutları korumadığı gibi aksine daha riskli hale getiriyor.

- Kooperatifler artık tamamen yasak mı?
Değil ama tarım dışı amaçla kooperatifler imarsız tarım arazisi alamayacak. Tarımsal üretim amaçlı arazi satın alınması ise Bakanlık izniyle mümkün olacak. “Hobi bahçesi kooperatifi” modeli fiilen bitiriliyor.

- Belediyelere ne ceza kesilecek?
Kaçak yapılara altyapı sağlayan kurumlar için; her aboneliğe 100 bin TL ceza, abonelik iptal edilmezse her ay tekrar 100 bin TL ceza kesilecek. Bu madde ile belediyelerin “fiili meşrulaştırma” rolü kesiliyor.

- Tiny house’lar da kapsama giriyor mu?Sabit veya yarı sabit bütün yapılar, prefabrik, konteyner, tiny house gibi yapılar eğer tarım dışı kullanım söz konusuysa ve bakanlık izni yoksa bu kapsama giriyor ve kaçak yapı sayılıyor.

YÖNETMELİKLE NE DEĞİŞİYOR?
Resmi Gazete’te yayımlanan yönetmelik ile;

- Tarım arazilerinin sınıflandırılması sıkılaştırıldı

- Amaç dışı kullanım izni zorlaştırıldı

- “Alternatif alan” zorunluluğu getirildi

- Büyük ovalar tamamen koruma altına alındı

DEVLETİN YENİ STRATEJİSİ
Yeni yaklaşım 3 temel ayağa dayanıyor:

1. Önleme • Kooperatif modeli kapatılıyor

2. Caydırıcılık • Para cezaları katlanıyor

3. Meşrulaştırmayı kesme • Altyapı yasağı geliyor

Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre:

- Verimli tarım arazileri hızla azalıyor

- Parçalanma üretimi düşürüyor

- Gıda güvenliği riske giriyor

- Özellikle Ankara, İstanbul ve İzmir çevresi hobi bahçesi kuşatması altında

Bu düzenleme ile;

Hobi bahçesi adı altında kaçak yapılaşma yüksek riskli hale geliyor.

Kooperatif üzerinden satış modeli fiilen sona eriyor.

Mevcut yapılar korunmadığı gibi aksine üzerlerindeki baskı artıyor.

SÜREÇ:
1- Kaçak yapının tespit edilir

2- Faaliyet durdurulur

3- Bir ay içinde başvuru hakkı

4- İzin alınmazsa, iki ay süre verilir

5- Yıkılmazsa; zorla yıkım, 3 kat ceza kesilir

Koopetiflerin tarım arazisi alımı eski sistemde fiilen serbestti, şimdi yasaklanıyor. Habi bahçesi satışı yaygındı, şimdi engellendi. Tarımsal kooperatifler ise eski sistemde alabiliyordu şimdi izinle alabilecek. İmar beklentisi geçmişte yüksekti şimdi kapandı.

KAÇAK YAPI TÜRLERİ
- Tiny House

- Prefabrik Ev

- Konteyner

- Sabit Bağ Evi (Tarım dışıysa