Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (UNCTAD) Dünya Yatırım Raporu'na göre, Türkiye, geçen yıl çektiği 2.7 milyar dolar tutarındaki doğrudan yabancı yatırım miktarı ile 57.'likten, 35.'liğe yükseldi. UNCTAD'ın ''Dünya Yatırım Raporu 2005: Uluslarüstü Şirketler ve Araştırma ve Geliştirmenin Uluslararası Hale Gelmesi'' başlıklı raporu, tüm dünya ile birlikte eş zamanlı olarak Türkiye'de de
açıklandı.
Yabancı Sermaye Derneği (YASED) tarafından İstanbul'da düzenlenen
bir basın toplantısı ile duyurulan rapora göre, 2000 yılında 1.4
trilyon dolar ile zirve yapan dünyadaki yabancı yatırım tutarı, 2001,
2002 ve 2003'deki düşüşten sonra, 2004'de yüzde 2 artışla, 648 milyar
dolar olarak gerçekleşti.

Gelişmekte olan ülkelere yapılan yatırımlar yüzde 40 yükselerek,
233 milyar dolara ulaştı. Gelişmiş ülkelerdeki doğrudan yabancı
yatırımlar ise yüzde 14 gerileyerek 380 milyar dolara indi.
Geçen yıl tüm doğrudan yabancı yatırımların yaklaşık yüzde 36'lık
bölümü, gelişmekte olan ülkelere gitti.
Doğrudan yabancı yatırımda en büyük artışı gösteren 10 ekonomiden
7'si gelişmekte olan veya geçiş dönemi ekonomileri olurken, en büyük
10 düşüş ise gelişmiş ülkelerde gerçekleşti.
Doğrudan yabancı yatırımları çeken ilk 10 ülke ABD, İngiltere,
Çin, Lüksemburg, Avustralya, Belçika, Hong Kong, Fransa, İspanya ve
Brezilya olarak sıralandı.
ABD 95.9 milyar dolar ile ilk sırayı alırken, ikinci İngiltere'nin
çektiği yabancı yatırım tutarı 78.4 milyar dolar olarak belirlendi.
Çin ise 60.6 milyar dolar ile 3. sırayı aldı.

-TÜRKİYE 22 SIRA YÜKSELDİ-

Türkiye, 2004 yılında 2 milyar 733 milyon dolarlık doğrudan
yabancı yatırım tutarı ile listede 35. sıraya yükseldi. 2003 yılında 1 milyar 694 milyon dolarla 57. sırada bulunan Türkiye, bu sonuçla 22 basamak ilerlemiş oldu. Türkiye'de bu yılın ilk 7 ayında 2 milyar 562 milyon dolar
tutarında doğrudan yabancı yatırım girişi gerçekleşti. Bu da 2004 yılı
toplamına yakın bir tutarı oluşturuyor.

EN CAZİP 18. ÜLKE

Dünyada doğrudan yabancı yatırımlar sıralamasında geçen yıl 22 basamak yükselerek 35'liğe çıkan Türkiye, araştırma geliştirme (AR-GE) yatırımları açısından ise en cazip 18. ülke olarak gösterildi.
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (UNCTAD)
Dünya Yatırım Raporu'nda, 2003 yılında hizmet sektörü ön plana
çıkarken, 2004 yılında AR-GE'ye odaklanıldı.
YASED Genel Sekreteri Mustafa Alper'in sunuşuna göre, AR-GE
yatırımları yoğun rekabet nedeniyle maliyetlerin öne çıkmasıyla
gelişmekte olan ülkelere kaymaya başladı.
AR-GE yatırımcılarının yüzde 50'den fazlası Asya bölgesinde Çin,
Hindistan ve Singapur'u tercih etti. Şirket yetkilileri ile yapılan
anket çalışmasına göre, 2005-2009 dönemi için en cazip muhtemel AR-GE lokasyonları, Çin, ABD, Hindistan, Japonya, İngiltere, Rusya, Fransa, Almanya, Tayvan, Singapur olarak sıralandı.
Türkiye, AR-GE yatırımları açısından en cazip ülkeler arasında 18.
sırada gösterildi.
Potansiyel aday ülkeler olarak Kore Cumhuriyeti, Singapur, Tayvan
ve Vietnam'a dikkat çekildi.
Raporda, AR-GE yatırımcısı firmaların gelişmekte olan ülkeleri
sadece iş gücü için değil, büyüme, uzmanlık kapasitesi ve yeni
teknolojiler açısından kilit kaynaklar olarak gördükleri kaydedildi.
Rapora göre, AR-GE yatırımlarında, düşük maliyet, geniş bir
kalifiye çalışan havuzu ve daha düşük maliyet-daha çok yenilik
aranıyor.
Çin, Rusya ve Hindistan'ın dünyadaki tüm teknik yüksekokul
öğrencilerinin üçte birine sahip olduğuna dikkat çekilirken,
Türkiye'nin de bundan alması gereken dersleri bulunduğu vurgulandı.

-SATIN ALMA VE DEVRALMALAR-

UNCTAD Dünya Yatırım Raporu'na göre, gelişmekte olan ülkelerde en
büyük yabancı sermaye artışı, satın alma ve devralmalarla gerçekleşti.
Avrupa Birliği'nin ilk 15 ülkesinde yabancı sermaye girişinde
yüzde 38 düşüş gözlenirken, yeni 10 üyede yüzde 70 artış kaydedildi.
Gelişmekte olan ülkelerin de doğal kaynaklar için başka ülkelerde
yatırım yaptıkları belirlenirken, Çin'in Afrika ve Latin Amerika
ülkelerindeki yatırımları örnek gösterildi.
Rapora göre, Latin Amerika ve Karayipler'de doğrudan yabancı
yatırım yeniden canlanıyor. En büyük yatırım artışı Arjantin, Brezilya
ve Şili'de gerçekleşti.
Güney Doğu Avrupa ve Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerine
doğrudan yabancı yatırım akışı 2004 yılında da yükselerek 35 milyar
dolar ile en yüksek düzeyine ulaştı. 19 ülke ekonomisi içinde doğrudan
yatırımlar Azerbaycan, Bulgaristan, Kazakistan, Romanya ve Rusya'da
yoğunlaştı.
Yatırımlar BDT ülkelerinde daha çok doğal kaynaklardaki projelere,
özellikle petrol ve doğalgaza yöneldi.

-ABD YATIRIM ÇEKME VE YAPMADA LİDER-

ABD, dünyada en çok yatırım çeken ülke ünvanını geçen yıl
Lüksemburg'dan devraldı. İrlanda ve İtalya ilk 10'dan çıktı.
Toplam 95.9 milyar dolar tutarında doğrudan yabancı yatırımı
yapılan ABD, aynı zamanda en çok yatırım yapan ülke oldu.
ABD geçen yıl 229.3 milyar dolar yatırım gerçekleştirdi.
Lüksemburg 65.4 milyar dolar, Fransa 59 milyar dolar yatırıma imza
attı.
ABD, toplam yabancı yatırım stokları listesinde de birinciliğini
korudu. Bu ülkede 2003 yılında 1 trilyon 378 milyar dolar olan yabancı
yatırım stoku, geçen yıl 1 trilyon 473 milyar dolara yükseldi.
İkinci sırada 771 milyar dolarla İngiltere, 3. sırada 535 milyar
dolarla Fransa yer aldı. Hong Kong, Çin, yatırım stokunu bir yılda 381
milyar dolardan 456 milyar dolara çıkararak 4. oldu.

-YENİLİK GELİŞTİRME KAPASİTESİ ENDEKSİ-

AR-GE Yenilik Geliştirme Endeksi (UNICI) bakımından Türkiye geriye
gitti.
UNICI, AR-GE personeli oranı, ABD patent kabul oranı ve bilimsel
yayınlar oranını kapsayan teknolojik aktivite endeksi ile okuryazarlık
oranı, ortakokul katılım oranı ve lise öğretim oranını kapsayan insan
kaynağı endeksi dikkate alınarak hesaplanıyor. İsveç 0.979 ile
birinciliğini, 0.977 ile Finlandiya ikinciliğini korudu. ABD 0.927 ile
üçüncü sıraya yükselirken, Türkiye 0.430'dan 0.390'a gerileyen oranla
7 basamak düşerek 70. oldu.
Rapora göre, dünyanın en büyük 10 uluslarüstü şirketi de General
Electric, Vodafone Group Plc, Ford Motor Company, General Motors,
British Petroleum Company Plc., ExxonMobil Corporation, Royal
Duch/Shell Group, Toyota Motor Corporation, Total ve France Telecom olarak sıralandı.

-DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARI ÇEKEN İLK 10 ÜLKE-

UNCTAD Dünya Yatırım Raporu'na göre, doğrudan yabancı yatırımları
çeken ilk 10 ülke ile Türkiye'nin aldığı yatırım tutarı ve sıralaması
şöyle:

 .                (Milyar Dolar)
    Sıra Ülke             Tutar
    ---- ------------    -------
    1    ABD               95.9
    2    İngiltere         78.4
    3    Çin               60.6
    4    Lüksemburg        57.0
    5    Avustralya        42.6
    6    Belçika           34.1
    7    Hong Kong, Çin    34.0
    8    Fransa            24.3
    9    İspanya           18.4
    10   Brezilya          18.2
    35   Türkiye            2.7
       
    -EN ÇOK YATIRIM YAPAN ÜLKELER-
       
    .              (Milyar Dolar)
    Sıra Ülke           Tutar 
    ---- ------------ ---------
     1   ABD            229.3
     2   Lüksemburg      65.4
     3   Fransa          59.0
     4   İngiltere       54.2
     5   Belçika         47.8
     6   Hollanda        47.5
     7   Japonya         39.8
     8   İspanya         31.0
     9   Kanada          26.1
    10   İsveç           25.2
       
    -TOPLAM YABANCI YATIRIM STOKLARI-
      
    .                     (Milyar Dolar)
    Sıra Ülke             2003     2004
    ---- --------------- -------  -------
     1   ABD              1.378   1.473
     2   İngiltere          608     771
     3   Fransa             510     535
     4   Hong Kong, Çin     381     456
     5   Hollanda           433     428
     6   Almanya            386     347
     7   İspanya            295     346
     8   Kanada             274     303
     9   Belçika            224     258
    10   Avustralya         186     253